منع علوم انسانی در قرن 12 بعد از میلاد در اروپا (شماره هفدهم)

احمد رضا طاهری

در شماره چهاردهم بحث  "فلسفه سیاسی" گفتیم که در ابتدای دوره تجدید حیات علم و فلسفه در اروپا روشنفکران در پی آن بودند که در شناسایی آثار ارسطو متخصص و مسلط شوند. در این زمان دانشگاههایی چون دانشگاه پاریس در فرانسه تاسیس شدند و به سرعت شروع به مطالعه و تحقیق در فلسفه و دین نمودند و اینکه فلسفه ارسطو از طرف دانشمندان عرب و یهود وارد ذهن مردم گردید.

از آنجائیکه فلسفه سیاسی ارسطو با تعلیمات مسیحیت سازگاری نداشت و انتظار میرفت که تاثیر فلسفه سیاسی ارسطو بیشتر از تعلیمات مسیح باشد یا ریشه تعلیمات مسیح را ضعیف نماید، از اینرو در نظر  مسیحیان کلیسا، فلسفه ارسطویی بوئی از کفر داشت. مفهوم کفر در عرف مسیحیان عبارت بود از عقاید "خارج از مسیحیت."

بنابراین، کلیسا به دنبال آن بود که ترویج افکار ارسطو را منع کند. در سال 1210 بعنوان مثال تعلیمات ارسطو در دانشگاه پاریس ممنوع گردید. اما این حرکت موقتی بود و زیاد طول نکشید که دست از چنان سیاستی برداشته شد و کلیسا نتوانست جلوی نشر فلسفه ارسطو را بگیرد. ولی کلیسا راه دیگر در پیش گرفت و آن این بود که با استفاده از علما و متخصصان زمان (خصوصا آلبرت کبیر و توماس داکوین) فلسفه ارسطو را با سیستم عقاید مسیحیت وفق دهد و یک سیستم جامع از علم طبیعت و علم مذهب بوجود آورد که با یکدیگر سازگاری داشته باشد. توماس داکوین معتقد بود به برتری مسیحیت بر فلسفه. به عقیده وی فلسفه عبارت بود از "انضباط عقلی که میخواهد اصول جهانی و تمام علوم را فرموله نماید، اما تئوری مسیحیت مافوق عقل است و بر پایه الهام الهی استوار است."

سایت شخصی دکتر احمد رضا طاهری  www.ahmadrezataheri.org